Editie: Karin Hoogeland, met medewerking van Marita Mathijsen.

Download Reisdagboek

Verantwoording

In de zomer van 1823 maakten Jacob van Lennep en Dirk van Hogendorp een voetreis door Nederland. Allebei hielden ze nauwkeurig aantekeningen bij. Van Hogendorp schreef zijn verslag in twee notitieboekjes op. Daarnaast schreef hij veel brieven aan zijn familie. Het reisverslag is nooit eerder gepubliceerd. De boekjes zijn in het familiearchief bewaard gebleven, maar kregen geen aandacht. Eind 2000 verschijnt het dagboek van Jacob van Lennep in een hertaling bij uitgeverij Waanders. Op de televisie verschijnt een serie waarin Geert Mak de reis van beide jongens naloopt. Het is dus wenselijk dat ook Van Hogendorps versie openbaar wordt. Een editie in boekvorm bleek (voorlopig) niet te realiseren. Daarom kozen wij voor een digitale editie. Voor het eerst sinds 1823 is nu het oorspronkelijke reisverslag na te lezen, en kan dit vergeleken worden met het dagboek van Jacob van Lennep.

Van het manuscript werd eerst een diplomatisch afschrift gemaakt. Dit is raadpleegbaar via de editeurs (afdeling Nederlands, Universiteit van Amsterdam). Op basis daarvan is er een kritische editie vervaardigd. De laatste laag van het manuscript wordt gevolgd, dat wil zeggen dat correcties die Van Hogendorp aanbracht zijn overgenomen. Alleen duidelijke verschrijvingen zijn gecorrigeerd door de editeurs. Deze ingrepen worden evenals onduidelijkheden in het manuscript verantwoord in de lijst met editeursingrepen. In deze lijst wordt per datum een uitgebreid citaat gegeven van alle plaatsen waar is ingegrepen of waarover twijfel bestaat. Uitleg is cursief afgedrukt tussen vierkante haken. Bij editeursingrepen wordt eerst de gecorrigeerde tekst geciteerd, en dan volgt na een spekhaak (<) de tekst uit het manuscript. Een Duitse komma (/) wordt gebruikt om twee mogelijke lezingen te scheiden. Twijfel aan de lezing krijgt na het betreffende woord deze toevoeging: [?]. Onleesbare woorden worden aangeduid als: [xxx].

De twee boekjes worden bewaard in het familiearchief Van Hogendorp, dat berust in het Algemeen Rijksarchief in Den Haag (Collectie 49, 196).